Ataki paniki – co zrobić, kiedy się pojawią?
Niech pierwszy rzuci kamieniem ten, kto nigdy nie doznał ataku paniki. Pojedyncze ataki paniki nie muszą stanowić problemu. Dopiero, gdy pojawiają się częściej, a towarzyszy temu stała obawa przed ich ponownym wystąpieniem, możemy rozważać diagnozę zaburzenia panicznego (lub inaczej: zaburzenia z atakami paniki).
Diagnoza ataków paniki
Aby prawidłowo zdiagnozować zaburzenie paniczne, należy wziąć pod uwagę szereg różnych czynników.
Pierwszym z nich jest zdrowie fizyczne. Ataki paniki mogą być objawem np. niedoborów żelaza czy zaburzeń pracy tarczycy. Z tego powodu, psycholog lub psychoterapeuta, do którego trafisz z tym problemem, może poprosić Cię o wykonanie rozszerzonych badań krwi oraz konsultację z internistą lub innymi specjalistami (np. kardiologiem, endokrynologiem), jeśli zajdzie potrzeba zaopiekowania zdrowia fizycznego. W ten sposób zyskujemy pewność, że organizm nie sabotuje naszej pracy terapeutycznej.
W kolejnym kroku doświadczony specjalista powinien wykluczyć, że ataki paniki są wtórne do innych trudności emocjonalnych. Mogą one bowiem towarzyszyć różnym zaburzeniom, np. lękowi uogólnionemu, fobii społecznej czy depresji. Zweryfikowanie tej kwestii jest kluczowe – pozwala to leczyć nie tylko pojedynczy objaw, lecz przede wszystkim przyczynę problemu.
Cechy charakterystyczne ataków paniki
Prócz powyższych kwestii, zgodnie z klasyfikacją zaburzeń psychicznych DSM-5, aby zdiagnozować zaburzenie paniczne, obecne muszą być następujące kryteria (w skrócie):
1. Nieoczekiwane i nagłe przypływy intensywnego lęku, podczas których występują cztery lub więcej z następujących objawów:
➤ Uczucie silnego, nierównego lub przyspieszonego bicia serca (palpitacje).
➤ Pocenie się, drżenie lub trzęsienie mięśni.
➤ Uczucie spłycenia oddechu lub duszności, wrażenie dławienia się.
➤ Ból lub dyskomfort w klatce piersiowej, nudności lub ból brzucha.
➤ Zawroty głowy, poczucie, że zaraz zasłabnę/zemdleję.
➤ Dreszcze lub uczucie gorąca.
➤ Poczucie drętwienia lub mrowienia.
➤ Poczucie odrealnienia (derealizacja) lub obawa przed utratą kontroli.
➤ Poczucie nadchodzącej śmierci.
2. Co najmniej jeden z ataków paniki wiązał się z minimum jednomiesięcznym okresem stale utrzymujących się obaw o wystąpienie kolejnych ataków (lub ich konsekwencji) i/lub nastąpiła znaczna zmiana zachowania w celu ich unikania.
Mam ataki paniki – co robić?
Jeśli podejrzewasz u siebie ataki paniki, w pierwszej kolejności zgłoś się do lekarza rodzinnego lub internisty. Weryfikacja objawów i wykonanie badań pomogą wykluczyć lub zająć się ewentualnymi chorobami somatycznymi.
Jeśli natomiast chcesz zrozumieć swój indywidualny cykl ataku paniki oraz poznać mechanizmy, które go podtrzymują, udaj się do psychoterapeuty poznawczo-behawioralnego (CBT). Wspólnie zdefiniujecie błędne koło Twoich ataków paniki i opracujecie efektywny plan działania, który pomoże Ci skutecznie sobie z nimi radzić.
Tekst na podstawie: Wells, A. (2010). Terapia poznawcza zaburzeń lękowych. Wydawnictwo UJ oraz APA, DSM-5 Kryteria Diagnostyczne Zaburzeń Psychicznych.
